مقدمه
بیماری نیوکاسل (Newcastle Disease) یکی از بیماریهای مهم و بسیار واگیر در پرندگان است که توسط ویروس Avian Paramyxovirus type 1 (APMV-1) ایجاد میشود. این بیماری میتواند طیف وسیعی از علائم بالینی را در پرندگان ایجاد کند و بسته به سویه ویروس، سن و وضعیت ایمنی پرنده، شدت بیماری متفاوت است.
ویروس نیوکاسل میتواند سیستمهای تنفسی، عصبی و گوارشی پرنده را تحت تأثیر قرار دهد. علائمی مانند سرفه و عطسه، تنگی نفس، بیحالی، اسهال، کاهش تولید تخممرغ، علائم عصبی، لرزش، پیچش گردن و فلجی از جمله تظاهراتی هستند که ممکن است مشاهده شوند. شدت تلفات نیز به سویه ویروس و شرایط گله وابسته است.
از آنجا که علائم نیوکاسل میتواند با برخی بیماریهای ویروسی دیگر پرندگان، بهویژه آنفلوانزای پرندگان، شباهت داشته باشد، تشخیص آزمایشگاهی برای تأیید عامل اهمیت زیادی دارد.
تشخیص آزمایشگاهی بیماری نیوکاسل
برای تشخیص و بررسی عفونت با ویروس نیوکاسل، روشهای مختلفی از جمله:
- RT-PCR
- جداسازی ویروس
- آزمایشهای سرولوژیک
- آزمون Hemagglutination (HA)
- آزمون Hemagglutination Inhibition (HI)
- ELISA
مورد استفاده قرار میگیرند.
بر اساس دستورالعملهای WOAH، روش HI یکی از روشهای متداول برای بررسی پاسخ آنتیبادی علیه ویروس نیوکاسل در پرندگان است. با این حال، تفسیر نتایج سرولوژی باید با توجه به سابقه واکسیناسیون، سن پرنده، وضعیت گله و سایر یافتههای آزمایشگاهی انجام شود؛ زیرا واکسیناسیون میتواند باعث ایجاد آنتیبادی قابل شناسایی در آزمون HI شود.
اصول آزمون HI در نیوکاسل
آزمون Hemagglutination Inhibition (HI) بر اساس توانایی ویروس نیوکاسل برای آگلوتینه کردن گلبولهای قرمز و جلوگیری از این فرآیند توسط آنتیبادیهای اختصاصی موجود در سرم انجام میشود.
به بیان ساده:
ویروس نیوکاسل → آگلوتیناسیون RBC
اما در صورت وجود آنتیبادی اختصاصی:
آنتیبادی ضد NDV + ویروس → مهار آگلوتیناسیون RBC
بنابراین هرچه مقدار آنتیبادی اختصاصی در سرم بیشتر باشد، رقت بیشتری از سرم میتواند آگلوتیناسیون ایجادشده توسط مقدار مشخصی از آنتیژن ویروسی را مهار کند.
مراحل انجام آزمون HI
1. آمادهسازی سرم
نمونه مورد استفاده در آزمون HI، سرم خون پرنده است.
سرم پس از جداسازی باید بهصورت مناسب نگهداری و تا زمان انجام آزمایش از شرایط نامناسب دمایی و آلودگی محافظت شود.
و برای تبدیل تمامی آنتی بادی های IgM به IgG به مدت 30 دقیقه در 56 درگه سانتی گراد تیمار گردد.
در سرمهای گونههایی غیر از مرغ، در صورت وجود آگلوتیناسیون غیراختصاصی، ممکن است نیاز به جذب سرم با گلبول قرمز مرغ وجود داشته باشد.
2. تعیین تیتر HA آنتیژن
قبل از انجام HI، مقدار فعالیت هماگلوتیناسیون آنتیژن باید مشخص شود.
در آزمون HA، رقتهای متوالی آنتیژن با سوسپانسیون گلبول قرمز مرغ مخلوط میشوند و بالاترین رقتی که هنوز آگلوتیناسیون کامل ایجاد میکند، برای تعیین واحد هماگلوتیناسیون مورد استفاده قرار میگیرد.
در روش توصیهشده توسط WOAH، برای آزمون HI از 4 HAU آنتیژن استفاده میشود.
3. تهیه رقتهای متوالی سرم
در یک میکروپلیت با چاهکهای V شکل، ابتدا PBS اضافه شده و سپس سرم مورد آزمایش وارد چاهک میشود.
رقتهای متوالی دوبرابری از سرم تهیه میشوند؛ برای مثال:
1/2 → 1/4 → 1/8 → 1/16 → 1/32 → 1/64 → 1/128 → ...
هدف، تعیین بیشترین رقتی از سرم است که همچنان قادر به مهار آگلوتیناسیون ایجادشده توسط آنتیژن ویروس باشد.
4. اضافه کردن آنتیژن ویروس
به رقتهای مختلف سرم، مقدار مشخصی از آنتیژن حاوی 4 HAU اضافه میشود.
طبق روش مرجع WOAH، پس از اضافه کردن آنتیژن، پلیت در دمای اتاق حدود 30 دقیقه انکوبه میشود.
در این مرحله، آنتیبادیهای اختصاصی موجود در سرم در صورت وجود، با آنتیژن ویروسی واکنش داده و فعالیت هماگلوتیناسیون آن را مهار میکنند.
5. اضافه کردن گلبول قرمز
پس از مرحله واکنش سرم و آنتیژن، سوسپانسیون 1% گلبول قرمز مرغ به چاهکها اضافه میشود.
پس از مخلوط کردن آرام، پلیت در شرایط مناسب قرار میگیرد تا گلبولهای قرمز تهنشین شوند.
در روش WOAH، در دمای حدود 20°C زمان مورد استفاده برای تهنشینی RBCها حدود 40 دقیقه است.
تفسیر نتیجه آزمون HI
تفسیر آزمون بر اساس الگوی گلبولهای قرمز در کف چاهک انجام میشود.
در صورت عدم وجود آنتیبادی مهارکننده
ویروس باعث آگلوتیناسیون RBC میشود و گلبولهای قرمز بهصورت یک الگوی پخششده در کف چاهک قرار میگیرند.
در صورت وجود آنتیبادی اختصاصی
آنتیبادی موجود در سرم فعالیت هماگلوتیناسیون ویروس را مهار میکند و RBCها بهصورت یک دکمه (Button) در کف چاهک تهنشین میشوند.
HI titre بهعنوان بالاترین رقت سرم تعریف میشود که در آن مهار کامل آگلوتیناسیون 4 HAU آنتیژن مشاهده شود.
مثال برای محاسبه تیتر HI
فرض کنید نتایج یک نمونه به شکل زیر باشد:
رقت سرم نتیجه 1/2 مهار 1/4 مهار 1/8 مهار 1/16 مهار 1/32 مهار 1/64 عدم مهار 1/128 عدم مهاردر این حالت:
HI titre = 1/32
یا در بیان لگاریتمی بر پایه 2:
HI titre = 5 log₂
زیرا 32 = 2⁵ است.
بر اساس دستورالعمل WOAH، در شرایط مورد اشاره برای آزمون، مهار در رقت 1/16 یا بالاتر میتواند بهعنوان نتیجه مثبت HI در نظر گرفته شود؛ با این حال، تفسیر نهایی باید با توجه به وضعیت ایمنی و واکسیناسیون پرنده انجام شود.
کنترلهای آزمایش
برای اطمینان از اعتبار آزمون، استفاده از کنترلهای مناسب ضروری است.
از جمله:
- کنترل RBC
- کنترل آنتیژن
- کنترل PBS
- سرم کنترل مثبت
- سرم کنترل منفی
طبق دستورالعمل WOAH، سرم کنترل منفی نباید تیتر بالاتر از 1/4 ایجاد کند و تیتر سرم کنترل مثبت باید در محدوده مورد انتظار و حداکثر یک رقت با تیتر شناختهشده آن اختلاف داشته باشد.
اهمیت آزمون HI در پایش گله
آزمون HI میتواند برای بررسی پاسخ آنتیبادی علیه ویروس نیوکاسل و ارزیابی وضعیت ایمنی هومورال گله مورد استفاده قرار گیرد.
با این حال، تفسیر نتایج باید با اطلاعاتی مانند:
- سابقه واکسیناسیون
- سن پرندگان
- زمان نمونهگیری
- وضعیت بالینی گله
- نوع واکسن مصرفشده
- نتایج سایر آزمایشهای تشخیصی
در کنار یکدیگر انجام شود.
از آنجا که واکسیناسیون در بسیاری از گلههای طیور انجام میشود، وجود آنتیبادی در HI بهتنهایی الزاماً به معنای عفونت فعال با ویروس نیوکاسل نیست. WOAH نیز تأکید میکند که ارزش سرولوژی در تشخیص بیماری به وضعیت ایمنی مورد انتظار پرندگان وابسته است.
جمعبندی
بیماری نیوکاسل یکی از بیماریهای مهم ویروسی پرندگان است که تشخیص دقیق آن نیازمند استفاده از روشهای آزمایشگاهی مناسب است.
آزمون Hemagglutination Inhibition (HI) یک روش سرولوژیک کاربردی برای تعیین آنتیبادیهای ضد ویروس نیوکاسل است که بر پایه مهار خاصیت هماگلوتیناسیون ویروس توسط آنتیبادیهای موجود در سرم انجام میشود.
در این روش، ابتدا فعالیت HA آنتیژن تعیین شده، سپس از مقدار استاندارد آنتیژن معادل 4 HAU استفاده میشود و با تهیه رقتهای متوالی سرم و اضافه کردن گلبول قرمز مرغ، بالاترین رقتی که قادر به مهار کامل آگلوتیناسیون است بهعنوان HI titre گزارش میشود.
برای تشخیص عفونت فعال یا تأیید عامل بیماری، بسته به هدف آزمایش، نمونه، شرایط گله و الزامات تشخیصی، روشهایی مانند RT-PCR و جداسازی و شناسایی ویروس نیز اهمیت دارند و HI نباید بهتنهایی بهعنوان تشخیص قطعی بیماری فعال تفسیر شود.
انجام آزمایش نیوکاسل (HI) در آزمایشگاه نیکان پژوهان بناب
اگر برای بررسی تیتر آنتیبادی علیه ویروس نیوکاسل (NDV)، پایش وضعیت ایمنی گله یا انجام آزمون HI به خدمات آزمایشگاهی نیاز دارید، میتوانید نمونههای خود را جهت انجام آزمایش به آزمایشگاه ما ارسال کنید.
🧪 آزمایش نیوکاسل به روش HI با استفاده از روش استاندارد و کنترلهای لازم آزمایشگاهی انجام میشود و نتایج پس از بررسی و تفسیر ارائه خواهد شد.
📞 برای دریافت اطلاعات بیشتر، شرایط ارسال نمونه، هماهنگی انجام آزمایش و استعلام هزینه، با آزمایشگاه تماس بگیرید.
آزمایشگاه نیکان پژوهان بناب
🔬 تخصص، دقت و کیفیت در خدمات آزمایشگاهی
📞 جهت انجام تست نیوکاسل و دریافت راهنمایی، با ما تماس بگیرید.
HI #ND #SP #MS #MG# #AI